काठमाडौ फागुन १९,
मध्यपूर्वमा चर्किंदो इरान–इजरायल/अमेरिका तनावले अन्तर्राष्ट्रिय शक्ति समीकरणलाई पुनः बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ। चिनियाँ सरकारी संचार माध्यम (ग्लोबल टाइम्स )लगायतका विश्लेषणहरू हेर्दा, बेइजिङको दृष्टिकोण केवल क्षेत्रीय द्वन्द्वमा सीमित छैन; यसले विश्व व्यवस्था, शक्ति सन्तुलन र आर्थिक स्थिरतासँग जोडिएको गहिरो आयाम समेट्छ।
बाह्य हस्तक्षेप नै अस्थिरताको मूल
चिनियाँ विश्लेषणले मध्यपूर्वको दीर्घकालीन अस्थिरताको जड कारणका रूपमा अमेरिकी हस्तक्षेपवादी नीतिलाई देखाउँछ। इरानमाथि निरन्तर आर्थिक प्रतिबन्ध, इजरायललाई दिइएको व्यापक सैन्य सहयोग, र “दबाबमार्फत समाधान” खोज्ने रणनीतिले शक्ति सन्तुलन भंग गरेको तर्क प्रस्तुत गरिन्छ। यस परिप्रेक्ष्यमा, इरानको प्रतिक्रिया केवल आक्रामक कदम नभई ‘रणनीतिक प्रतिरक्षा’ को अभिव्यक्ति भएको संकेत गरिन्छ।
युद्ध विस्तारको खतरा
चिनियाँ दृष्टिकोणमा सबैभन्दा ठूलो चिन्ता युद्ध क्षेत्रीय सीमाभन्दा बाहिर फैलिनु हो। लेबनान, सिरिया, इराक र यमनजस्ता क्षेत्रहरूमा सम्बद्ध समूह सक्रिय हुन सक्ने आकलन गरिन्छ। विशेषतः फारसको खाडी र होर्मुज जलडमरूमध्यमा अस्थिरता आए विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा गम्भीर धक्का लाग्ने सम्भावना औंल्याइन्छ। तेलको मूल्यवृद्धि र आपूर्ति शृंखला अवरोधले विश्व अर्थतन्त्र पुनः संकटमा पर्न सक्ने चेतावनी दिइन्छ।
अमेरिका ‘रणनीतिक दलदल’ मा फस्ने सम्भावना
चिनियाँ विश्लेषकहरूको तर्क छ—यदि अमेरिका प्रत्यक्ष रूपमा युद्धमा संलग्न भयो भने, त्यो दीर्घकालीन सैन्य तथा आर्थिक बोझमा परिणत हुन सक्छ। अफगानिस्तान र इराक युद्धका अनुभवलाई स्मरण गराउँदै, मध्यपूर्व पुनः “रणनीतिक दलदल” बन्न सक्ने संकेत दिइन्छ। यसले वाशिङ्टनको विश्वव्यापी नेतृत्व भूमिकामा पनि दबाब सिर्जना गर्न सक्ने अनुमान गरिन्छ।
चीनको औपचारिक अडान: संवाद, सार्वभौमिकता र बहुध्रुवीयता
बेइजिङले औपचारिक रूपमा तत्काल युद्धविराम, सार्वभौमिकताको सम्मान र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको पालना गर्न आग्रह गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको भूमिकालाई सुदृढ बनाउँदै संवादमार्फत समाधान खोज्नु नै दिगो उपाय भएको धारणा प्रस्तुत गरिन्छ।
यससँगै, यो द्वन्द्वलाई एकध्रुवीय विश्व व्यवस्थाबाट बहुध्रुवीय संरचनातर्फको संक्रमणको संकेतका रूपमा पनि व्याख्या गरिन्छ। चीन आफूलाई मध्यस्थता गर्न इच्छुक, स्थिरता चाहने र जिम्मेवार शक्ति रूपमा प्रस्तुत गर्न खोजिरहेको देखिन्छ।
निष्कर्ष
समग्रमा, चिनियाँ दृष्टिकोणले इरान युद्धलाई केवल सैन्य द्वन्द्वका रूपमा होइन, विश्व शक्ति सन्तुलनको पुनर्संरचना र भू–राजनीतिक प्रतिस्पर्धाको परिघटना भित्र राखेर विश्लेषण गर्छ। अमेरिका–इजरायलको कठोर रणनीतिले संकट चर्काएको तर्कसँगै, सैन्य समाधानभन्दा कूटनीतिक मार्ग नै दीर्घकालीन विकल्प भएको सन्देश प्रस्ट देखिन्छ।